ريگســـــــار

به اساس معلومات وى، در حال حاضر ٨ درصد مردم افغانستان به خدمات انترنتى دسترسى دارند؛ اما در نظر است تا دو سال آينده، اين سطح به پنجاه درصد افزايش يابد.

سنگين همچنان انکشاف خدمات انترنتى در کشور را يک ضرورت جدى خوانده گفت که از طريق اين خدمت، حکومتدارى الکترونيکى تقويت گرديده و زمينۀ بهتر آموزشى براى نسل جوان کشور مساعد ميگردد.

وى اظهار اميدوارى نمود که آغاز خدمات يادشده از طريق اين شرکت، زمينۀ رقابت سالم در اين عرصه را مساعد سازد.

حضرت عمر زاخيلوال وزير ماليۀ افغانستان، دادن جواز خدمات ترى جى به شرکت مخابراتى ام تى ان را يک گام بزرگ در عرصۀ انکشاف تکنالوژى جديد در کشور خواند.

وى گفت که شمارى از کارشناسان، در مورد سرمايه گذارى در کشور بعد از سال ٢٠١٤ اظهار نگرانى ميکنند؛ اما وى علاوه کرد: امروز (1سرطان)گرفتن جواز خدمات ترى جى، از طرف شرکت ام تى ان در بدل ٢٥ ميليون دالر، به تمام نگرانى ها پاسخ گفته و آنرا بى اساس ثابت ميکند.

به گفتۀ زاخيلوال، سکتور مخابرات و تکنالوژى معلوماتى، طى ده سال گذشته نسبت به تمام سکتورهاى ديگر پيشرفت زياد نموده، که د رنتيجۀ آن، سطح عوايد کشور نيز بلند رفته است.

بازی بسکتبال بر روی صندلی چرخدار

ورزش همراه پای مصنوعی

برنامه ای برای کودکان افغانستانی در مجموعه فرهنگی فرانسه

کوه های هندوکش در بدخشان

لانه اویزان پرنده ای بر روی دیوار

پسران در حال سواداموزی در مدرسه ای در کابل

گوش دادن مردم به سخنان ارتش ملی برای امنیت بیشتر

مهارت های ارتش ملی افغانستان

سرباز خارجی در پایگاه خود

نگریستن به نمای بیرون از شیشه ای اتوبوس

قدم زدن در امتداد رودخانه ای در کابل

سخت افزار گوشی های موبایل بسیار ظریف و حساس است و در صورت عدم توجه به آن ها به سادگی خراب می شوند و مشکل پیدا می کنند و باعث می شود که قسمت نرم افزاری گوشی هم مشکل پیدا کند.

۱- هیچگاه از لایو والپیپرها برای پس زمینه استفاده نکنید زیرا در آن صورت پردازنده گوشی (هر چند قدرتمند) مجبور می شود به صورت مداوم کار کند و همین باعث فرسودگی زود هنگام و کاهش سرعت عمل گوشی می شود.

۲- به طور مداوم و با فاصله زمانی کم بازی ها و برنامه های سنگین را روی گوشی خود اجرا نکیند و به آن فرصت استراحت بدهید.

۳- هر دو هفته یکبار یا هر ده روز یکبار یک بازی و یا برنامه سنگین را روی گوشی خود به مدت حدود ۲۰-۱۵- ۱۰ دقیقه اجرا کنید تا موبایل در حداکثر فشار باشد. این کار باعث می شود پردازنده گوشی شما تنبل بار نیاید!

۴- گوشی خود را لای پنبه نگه ندارید! (منظورم از نظر نرم افزاری است) یعنی اینکه آن را تحت فشار بگذارید. البته فقط گاهی این کار را بکنید.

۵- هنگامی که شارژ باطری کم است (مثلاً ۶%)، با آن کارهای سنگین انجام ندهید و از اجرای بازی یا نرم افزارهای سنگین یا روشن کردن دوربین خودداری کنید.

۶- موبایلتان را مدت زمان زیادی روی یک حالت ثابت مثلاً روی یک عکس، روشن قرار ندهید. چون باعث آسیب دیدن صفحه نمایش می شود.

۷- حتی الامکان از تماس گوشی موبایل با وسایل فلزی و مغناطیسی و کارت های هوشمند جلوگیری کنید.

۸- موبایلتان را مدت زمان زیادی در مقابل نور خورشید قرار ندهید زیرا باعث آسیب دیدن صفحه نمایش خواهد شد.

۹- حافظه با ارزش گوشی را با نصب برنامه هایی که برایتان کاربرد آن چنانی ندارد و ضروری نیست اشغال نکنید. این مورد در مورد SMS ها هم صدق می کند. SMS هایی را که به دردتان نمی خورد را حذف کنید.

درگیری میان مهاجمان و نیروهای امنیتی در بند غرقه کابل ادامه دارد.

گزارش ها حاکی از آن است که در این درگیری 6 غیر نظامی و 6 پولیس کشته شدند.

اکنون درگیری میان مهاجمان و نیروهای امنیتی ادامه دارد.

وزارت امور داخله می گوید که حوالی ساعت 11 شب گذشته گروهی از مهاجمان مسلح بالای هوتل سه ستاره اسپوژمی در بند غرقه کابل حمله کردند و شماری از غیر نظامیان را گروگان گرفتند.

گفته می شود که 40 غیر نظامی از چنگ مهاجمان رها شدند و تلاش ها برای رهایی دیگر گروگان ها ادامه دارد.
طالبان مسولیت این رویداد را برعهده گرفتند.

در این درگیری ها سه محافظ هوتل کشته شده اند.

در همین حال وزارت داخله ادعا دارد که تا کنون سه فرد مهاجم را کشته اند.

گفته می شود تعداد زیادی از مردم که برای تفریح به این منطقه رفته بودند پس از حمله مهاجمان با کمک پولیس از منطقه دور شدند.

شیشه سازی یکی از حرفه ها و صنایع دستی قدیمی جهان است که پیشینه ای طولانی دارد. این صنعت در افغانستان از دیرباز وجود داشته است.

به گفته عبدالغنی نیکسیر نویسنده و پژوهشگر افغان، در گذشته شیشه سازان از سنگ های گوناگونی چون سنگ کوارتز، چخماق و غیره در ساختن لوازم شیشه ای استفاده می کردند و با آن شیشه های قلیایی به نام فرایت می ساختند اما اکنون با آمدن شیشه های صنعتی به بازار، مواد اولیه کارگاه ها را نیز شیشه ها و بوتل شکسته صنعتی تشکیل می دهد.

با گذشت زمان، سلیقه و خواست مردم نیز تغییر کرده و بیشتر جذب کالاهای مدرن می شوند که این خود باعث کمرنگ شدن صنایع دستی بویژه شیشه گری در میان مردم شده است. امید به اینکه بار دیگر این هنر دیرینه دوباره احیا شود.

نگاهی داریم به یکی از کارگاه های شیشه گری:

رومانی (به رومانیایی România) کشوری است در جنوب شرقی اروپا. پایتخت آن بخارست است.
مساحت آن به وسعت 238.000 کیلومتر مربع است و جمعیتی در حدود 21.5 میلیون نفر دارد.رومانی از لحاظ مساحت یکی از کشورهای با وسعت متوسط در اروپا و همچنین هفتمین کشور عضو اتحادیه اروپاست.

همسایگان کشور رومانی عبارتند از:
مولداوی(Moldavia) ،اوکراین(Ukraine) ،مجارستان (Hungary) ،صربستان(Serbia) ،بلغارستان(Bulgaria) و قسمتی از سواحل دریای سیاه.

دولت رومانی بر پایه ی جمهوریست و دارای دو قوه ی مقننه ی پارلمانی می باشد همچنین از سال 2007 عضو اتحادیه اروپا شده است.
موقعیت جغرافیایی و تحولات تاریخی این منطقه باعث بوجود آمدن فرهنگ متفاوت و متمایز دراین منطقه شده است و رومانی را به سه قسمت اروپای شرقی،اروپای غربی و بالکان تقسیم کرده است، این بدلیل ظاهر جغرافیایی رومانی نیز هست که نسبتا" مدوراست.

کوه ها،دشت ها و تپه ها هر کدام یک سوم از مساحت رومانی را دربر گرفته اند.رود دانوب که قابل کشتیرانی نیز هست در رومانی قرار گرفته است.در دلتای دانوب گونه های گیاهی و جانوری بی نظیری یافت می شود که باعث می شود این مکان جزء یکی از مناطق زیبا در اروپا به حساب آید همچنین این مکان تحت حفاظت بین المللی می باشد.مهمترین رود رومانی دانوب است که خط مرزی این کشور با صربستان و بلغارستان را تشکیل می دهد،و با طول 1075 کیلومتر در رومانی جریان دارد.رودخانه های دیگر رومانی:
Mures(768 km) ,Olt(736 km) ,Prut(716 km) ,Siret(596 km)
رومانی در 25 درجه ی غربی نصف النهار مبداء وبطور موازی در 45 درجه ی مدار شمالی قرار دارد.این مختصات ریاضی باعث تشکیل نیمه راهی میان خط استوا و قطب شمال،سواحل اقیانوس اطلس و شبه جزیره ی ایبری و مرزهای شرقی قاره ی اروپا و کوه های اورال می شود.از لحاظ زمانی رومانی دو ساعت جلوتر از گرینویچ است.
متوسط دمای سالانه در تابستان از 22 تا 24 و در زمستان از -3تا-5 درجه ی سلسیوس نوسان دارد.در حالی که متوسط دمای سالانه در مناطق جنوبی 11 درجه ی سلسیوس و در مناطق شمالی 8 درجه ی سلسیوس است.این تنوع تغییرات آب وهوایی بدلیل گسترش عرض جغرافیایی و وجود ارتفاعات بسیار است.

رومانی تاریخ کهن و پر افتخاری دارد،نام دیرینه رومانی داچیا (Dacia)می باشد.بعد از جنگ با روم بین سال های 102 تا 103 و 106 تا 106 میلادی داچیا یکی از استان های روم شد.اما در طول قرو ن وسطی رومی ها داچیا را ترک کردنده و به منطق دیگری به نام های والاچیا،مولداویا و ترنسیلوانیا رفتند.اکنون 90 درصد جمعیت این کشور را رومانیایی ها ،7 درصد آن را مجارستانی ها تشکیل می دهند، ما بقی متشکل از کولی ها ،آلمانی ها ،اوکراینی ها، تورک ها ، تاتارها و غیره هستند.از کل جمعیت رومانی 55 درصد در شهر ها و 45 درصد در مناطق روستایی زندگی میکنند.
در سال 1459 بخارست به عنوان پایتخت رومانی انتخاب شد و اکنون بیشتر از دو میلیون نفر جمعیت دارد.15 درصد ظرفیت صنعتی ملی در این شهر متمرکز شده است.
از سال 2014 به بعد نرخ واحد پول رومانی مثل سایر کشور های عضو اتحادیه اروپا یورو خواهد شد.

از این پس بخشی از گاز مورد نیاز افغانستان از قرقیزستان تامین خواهد شد.

به گزارش طلوع نیوز، دولت قرقیزستان که با تصویب قطعنامه ای از صدور گاز به افغانستان از راه تاجیکستان را اجازه داده است می گوید که گاز نه تنها از طریق واگون های راه آهن که توسط حمل و نقل جاده ای نیز به افغانستان صادر خواهد شد.

مقامات دولت قرقیزستان می گویند که صادرات گاز به افغانستان زمینه ایجاد صدها شغل را برای باشندگان قرقیزستان فراهم خواهد ساخت.

رئیس جمهور کرزی به قوه های سه گانه دولت هشدار می دهد که درباره آینده افغانستان جدی و آگاه باشند.
رئیس جمهور کرزی که در نشست فوق العاده در شورای ملی سخن می گفت می گوید که اگر پس از سال 2014 میلادی مشکلاتی به میان آید مقصر دولت خواهد بود نه مردم.

آقای کرزی افزود که قوم گرایی و سمت گرایی و تنظیم گرایی بیماری است که کشور را بر باد خواهد داد و باید از این بیماری جلوگیری شود.

رئیس جمهور کرزی با ابراز نگرانی ها درباره اوضاع کشور پس از سال 2014 میلادی می گوید که شکی نیست که افغانستان در نتیجه مداخله های کشورهای دیگر ویران شود اما این ویرانی به همکاری خود افغانستانی ها صورت گرفت.

رئیس جمهور می گوید که افغانستان در ده سال گذشته در کنار پیشرفت ها ناکامی های زیادی نیز داشته است و این ناکامی ها برخاسته از نبود هماهنگی میان قوه های سه گانه دولت بوده است.

آقای کرزی از تلاش ها برای به میان آوردن حکومت داری خوب در کشور سخن می زند و می گوید که در نهادهای دولتی باید اصلاحات لازم به میان آید.

وی از شورای ملی می خواهد که از کارهای آینده حکومت حمایت کند رئیس جمهور می افزاید که در ده سال گذشته بسیاری از جای دادهای دولت غصب شده اند.

رئیس جمهور کرزی از رسانه های کشور نیز می خواهد که در پخش برنامه هایشان منافع ملی را در نظر گیرند و می افزاید که رسانه ها در ده سال گذشته آزادی های داخلی را بدست آوردند و باید تلاش نمایند که آزادی های بیرونی را نیز بدست بیاورند.

(متن سخنرانی شوکت‌علی محمدی در نشست «غزنه میراث مشترک جهان اسلام، ایران و افغانستان)

نشست «غزنه میراث مشترک جهان اسلام (ایران و افغانستان)» در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران به همت «سرای اهل قلم» در روز جمعه 20/2/1391با حضور کارشناسان و محققان افغانستانی آقایان قنبر علی تابش شاعر و منقتد ادبی، شوکت‌علی محمدی و اسدالله امیری رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی افغانستان در تهران و جناب مولوی کرخی برگزار شد.

متاسفانه این نشست، با انعکاس غیر حرفه‌ای خبرنگاران، به ویژه با مهری خبرگزاری مهر، با تعصب‌های غیر تحقیقی بازتاب یافت که خبرگزاریها و صدها سایت ایرانی موضع نادرستی گرفتند و تعبیرهایی مانند «شاهنامه زیر گوش مسئولان ارشاد به یغمای افغان‌ها رفت!»؛ «شاهنامه‌ ای که افغان‌ها به یغما بردند!»؛ «کارشناسان افغانستان میراث معنوی ایران را به غزنی نسبت دادند»؛ «ایرانی‌ها کوتاه نیامدند»؛ «در غیاب ایرانیها»؛ «دعوت به مناظره» و.... لازم است خبرنگار عرصه فرهنگ و ادب، افزون بر دانش ژورنالیستی اندکی از تاریخ فرهنگ و ادبیات یک جغرافیای فرهنگی آگاهی اولیه را داشته باشند.
خبرنگاران مهر جغرافیای فرهنگی و سیاسی را تمیز ندادند و با هیاهوی ژورنالیستی پوشش دادند. خبرنگاران مهر با برافروختگی خواستار مناظره میان سخنرانان و کارشناسان و صاحب نظران ایران شدند که سخنرانان نیز از آن استقبال کردند.
با اعتراف غیر کارشناس بودن این خبرنگاران؛ متاسفانه خبرهای غیر واقعی و لحظه به لحظه منتشر کرده‌ اند.
خبرنگاران عزیزی که خود اعتراف دارند که کارشناس و متخصص عرصه فرهنگ و تاریخ و ادبیات نیستند چگونه با خبرهای التهاب آمیز فضای دوستی دو ملت را متشنج می‌کنند؟ اینک متن سخنرانی آقای شوکتعلی محمدی را برای قضاوت خوانندگان می‌آوریم:

جغرافیای تاریخی و فرهنگی غزنه باستان
دومین سخنران آقای شوکت‌علی محمدی بود که در باره «جغرافیای تاریخی و فرهنگی غزنه باستان» صحبت کردند و با تشکر از برگزار کنندگان نشست غزنه میراث مشترک جهان اسلام، سخنانش را آغاز کرد:

غزنه، نماد مقطعی از تاریخ و فرهنگ کشورمان است. اگر غزنی به عنوان مرکز فرهنگی جهان اسلام انتخاب شده است؛ اگر غزنی روزگارانی شکوه و جلال جهانی داشته است؛ و اگر غزنی منشأ و مصدر تولید علم و فرهنگ در یک مقطع درخشان تاریخی در سرزمین ما و در جهان اسلام بوده است؛ این نهال پربار و این درخت کهن ریشه در تاریخ و فرهنگ و تلاشهای خردمندانه بزرگمردانِ این سرزمین داشته است. من در مورد «جغرافیای تاریخی و فرهنگی غزنه در دوره ایران باستان» بحث میکنم. امیدوار هستم این بحث، دریچهی تازهای بر روی نوجوانان و جوانان سرزمین ما و پنجرهی نوینی بر دیدگان دو ملّت بگشاید و از یک روزنه واحد، به جهان فرهنگی غزنه بنگریم.

غزنه میتواند نمادی از تاریخ و فرهنگ سرزمین کهن ایران باستان باشد. با این بحث میتوانیم به مؤلفه های هویت ملّی مان نگاه دوبارهای داشته باشیم؛ تا بتوانیم براساس آن وحدت ملّی دیرپا، بر اساس عدالت اجتماعی و فرهنگ محور را؛ شکوه ایران باستان را؛ شکوه تمدن بلخ باستان را؛ شکوه عروس البلاد غزنه را دو باره زنده کنیم. لازمهی این کار این است که ما نخست یک خانهتکانی ذهنی انجام دهیم. من بر اساس بر اساس کهنترین متن این تمدن و این سرزمین، یعنی «اوستا» این بحث را طرح میکنم. در کهنترین متن این سرزمین، که حدود هزار سال و تا هزار و ششصد سال قبل از میلاد هم گفتهاند؛ در این سرزمین، در بلخ باستان و کنارهی رود دایتی که همان بلخ رود کنونی است؛ پدید آمده است. این متن شانزده شهر اهورایی را مطرح میکند که ائیرینم وئیجه یا ایرانویج؛ سغد؛ هپت هند [پنجاب]؛ هریوا [هرات]؛ راگا یا راغ بدخشان؛ و «اوروا» که شهر باستانی غزنه است.

جغرافیای تاریخی

اوروا، غزنه، یکی از شهرهای باستانی این سرزمین است که در دورههای مختلف، نامهای متعددی را تجربه کرده است. روزگاری این سرزمین اوروا خوانده شده است، روزگاری این سرزمین زابلستان و روزگاری هم غزنه! غزنه و زابلستان همزمان بوده و مرکز زابلستان غزنه است.
آنگونه که ما از تاریخ و گذشتهی این سرزمین به دست میآوریم؛ غزنه مرکز زابلستان است. زابلستان را میشود به زابلستان بزرگ و زابلستان خاص تقسیم کرد. غزنه مرکز زابلستان خاص است. زابلستان خاص تقریبا برابر همین ولایت [استان] غزنی کنونی است که در تقسیمات اداری امروز این منطقه تقریبا همان زابلستان خاص به شمار میآید. زابلستان عام مثل بامیان، ورازگان، گردیز و کابل [و غور و گرشستان] هم شامل زابلستان بوده است. در دورانی حکومت زابلستان به دست «رستم کیانی» بوده است. اینها را که میگوییم واقعیتهای سرزمین ماست. وقتی ویشتاسپ به دست ذوالاذعار گرفتار شد و رستم و گشتاسپ را آزاد کرد، به پاس این خدمتی که به گشتاسپ کیانی انجام داد؛ گشتاسپ حاکمیت سیستان و زابلستان را به رستم واگذار کرد. طبری، نویسنده مجملالتواریخ و القصص و سایر منابع به این مساله پرداخته و ابن خلدون در ج1: ص 179 آورده است.

این سرزمین در یک مقطع از تاریخ به نام سیستان هم یاد شده است، که جغرافیای تاریخی سیستان از غزنه آغاز میشود و تا زرنگ ادامه مییابد و در بعضی از منابع تاریخی گردیز و کابل هم جزء سیستان است.

از مناطق مهم و استراتژیکی که در منابع کهن و تاریخی آمده، میتوان از رود «فرزدان رود» یا همان آب ایستاده «دشت ناوور» یاد کرد. در دین زرتشتی معتقدند که نخستین منجی دین زرتشت [هوشیدر یا هوشیدرنه]، از کناره همین رود فرزدان رود ظهور خواهد کرد. یا این منطقه در تاریخ به نام «کاسهرود» یاد شده است که جنگجای رستم با تورانیان بوده و از این مسیر لشکر توس بن نوذر [کیانی] گذر کرده است. آن گونه که در منابع سدههای اخیر آمده است میگویند ما نمیدانیم کاسهرود کجاست؟ فردوسی در شاهنامه این منطقه چنان توصیف میکند که با توجه به شواهد و قرایین دیگر، کاسهرود نمیتواند به جز دشت ناوور باشد!
به سختی گذشت از در کاسه رود
جهان را یخ و برف در کاسه بود
فردوسی

سرزمین ناوور یکی از سردسیرترین منطقه افغانستان که در زمستانهای پر برف دوران قدیم، با توجه به موقعیت جغرافیای [طبیعی] آن که حالت کاسه مانند دارد و اطرافش را کوهها احاطه کرده است، این دشت، با آب ایستاده در مرکز آن، در زمستانهای دوران قدیم مانند یک جام یخ بوده است که فردوسی به خوبی این موقعیت جغرافیایی را در شعر خودش به تصویر کشیده است.

یکی از مناطق تاریخی که ریشههای این منطقه را به اثبات میرساند، رود [باستانی] «خرد روی» است یعنی ارگنداب است که ارگنداب بالا یا علیا از «مالستان» و «جاغوری» نشأت میگیرد و به سمت ارگنداب میریزد. که مسیر این این رودخانه را، به نام خرد روی در تاریخ ثبت کرده اند.

یکی از سرزمین و جغرافیایی که میتواند گذشته تاریخی ما را روشن کند، قلات است یا «کلات». که شهر فرود [پسر سیاووش] است. فرود پسر سیاووش به دلیل ان که از مادر ترکتباری زاده شده بود، دورتر از مرکز اقتدار حکومت و در یک منطقه نسبتا دور دستی در کلات زندگی میکرد، که مرکز ولایت زابل کنونی و نزدیک قندهار است. وقتی توس بن نوذر لشکرش را از مرکز زابلستان قدیم که همان «دایه» کنونی باشد از مسیر دشت ناوور به سمت قندهار حرکت میکند؛ کیخسرو دستور میدهد که از راه «کلات» و «جَرَم» نرو:
مرو تو ز راه کلات و جرم
مزن تو به گرد سپید کوه قدم
قردوسی

اما به دلیل آن که توس کینهای از تورانیها و سیاوش و فرود داشته است، به دو راهی دشت ناوور که میرسد، مسیر لشکر را به سمت جَرَم (گرمسیر) و به سوی قندهار گرمسیر و کلات کج میکند و میرود و قضیه قتل فرود اتفاق میافتد.
یکی از سرزمینهایی که میتواند گذشته را روشن کند، «نای لامان» زابلستان است که در جنگ صفاریان و رتبیل شاهان، هنگامی که پسر رتبیل از زندان بُست فرار میکند، در قلعهی نای لامان زابلستان- دوستانی که آشنایی دارند لومان جاغوری- سنگر میگیرد.

جغرافیای فرهنگی
اگر اندک نگاهی به جغرافیای فرهنگی این سرزمین بیندازیم، خیلی از فرهنگ و فرهیختگی این سرزمین را نشان میدهد. کهنترین متن فرهنگی و زبانی این سرزمین اوستا است. زبان اوستایی- به اتفاق اوستا شناسان- در حوزه شرق پدید آمده و در این حوزه بالیده است. متن زرتشتی اوستا به زبان این مردم است. وقتی دین زرتشتی به سمت عراق و مازندران و هند گسترش پیدا میکند، ترجمه میشود. بر این اساس است که زمینهی نفوذ فارسی را فراهم میکند. به اتفاق زبان شناسان، خاستگاه هم زبان پارسی -که در افغانستان، ایران و تاجکستان محاوره و نوشته میشود- خاستگاه شرقی دارد و هم زبان اوستایی. اما بیشترین خصوصیتهای زبان اوستایی در لهجهی مردم غزنه نمودار است و به روشنی میتوان ویژگیهای واژگانی و دستوری زبان اوستایی را در زبان پارسی لهجهی مردم غزنه میتوان یافت. من در کتاب «درّ اوستایی در لهجهی غزنه» به این مسأله مفصل پرداختهام. بیش چند صد واژه تنها و تنها در لهجهی غزنین موجود است و تنها و تنها در زبان اوستایی موجود است. این همخوانی و همایندی اتفاقی نیست بلکه نشان از وحدت خاستگاهی است و همریشگی هر دو زبان نشان میدهد. من [در آن کتاب] فرضیهای هم مطرح کردهام که زبان پارسی کنونی در ادامه زبان اوستایی است و زبان پهلوی نمیتواند واسطهای میان این دو زبان باشد چرا که زبان پهلوی خاستگاه غربی دارد- غرب کویر نمک- و در راستای زبان مادها میشود ازیابی کرد. زبان پارسی امروز را در راستای زبان اوستایی میشود ازیابی کرد و این دو دسته زبان، بخشی از فرهنگ این سرزمین بزرگ و پهناور را تشکیل میدهد.

یکی از مسایلی که - من وقت را هم رعایت کرده باشم و سخنم را پایان دهم- روشن میکند زبان فارسی امروز- مخصوصا لهجه ی غزنین- وارث زبان اوستایی است، آن است که در لهجهی غزنین دو حرف و دو واکه، بیشتر از لهجهی گفتاری و نوشتاری که در سایر شهرها مثلا بلخ و کابل و هرات و شیراز و تهران و ری و تاجکستان صحبت میشود؛ دو تا حرف بیشتر دارد. یعنی دو حرف «ٹ» و «ڈ». کسانی که – از دوستان ما- در ایران متولد شدهاند نمیتوانند تلفظ کنند. دو حرف «ٹ» و «ڈ» در متن اوستا هست و من شکل این حرف و واژههایی که با این دو حرف نوشته میشود را استخراج کردهام.

شکل «ت» و «ٹ» اوستایی
دقیقا کلماتی که ما با این دو واجگاه و مخرج ادا میکنیم؛ این کلمات، در اوستا نیز با همین حرف نوشته شده است. اوستا شناسانی مانند پور داود، هاشم رضی، بهار و راشد محصل و... مکررا این مساله را گفتهاند و به این مساله توجه دارند. مثلا بهار گفته در اوستا دو تا «ت» وجود دارد که شکلشان هم با هم متفاوتند. و این دو تا «ت» و «ٹ» در لهجهی غزنین فعلا موجود است. یکی از خصوصیات زبان اوستایی آن است که حرف «لام» نداشته و واژههای که فعلا حرف «ل» به کار میبریم؛ به جای آن از حرف «ر» استفاده میکردهاند. مثلا هرابزئیتی یا همان البرز، با همین حرف «ر» گفته می‌شده است.

نکته ی پایانی من این است که من در یک بررسی چهل مورد از آداب و رسوم مردم غزنه را با محوریت متن وندیداد و اوستا، بررسی کردهام؛ دقیقا همان آداب و سوم ایران باستان است. دوستان من! نوجوانان عزیز! اینها است که ریشه و بنمایه اصلی فرهنگ ما را تشکیل میدهد. اگر نوجوان افغانستان بازنگری در پندارههای ذهنی شان انجام دهند و بر اساس همین تمدن گذشته و با اتکا به آموزههای آزادیبخش و رهایی بخش اسلام، میتوانیم فرهنگ و تمدن فاخر گذشته را از نو بسازیم.